Akdeniz Bölgesi’nde, Muğla İline bağlı bir ilçe olan Dalaman, Muğla İli Köyceğiz, Ortaca ve Fethiye ilçeleri ile Denizli ili Çameli ilçesi arasında yer almaktadır.Doğu, kuzey ve batı kesimleri dağlık, güneyi ovalıktır. İlçe topraklarını Gölgeli Dağlar (2.295 m.), Boncuk Dağı (2.265 m.) engebelendirmektedir. Fethiye Körfezi’ne paralel uzanan bu dağların etekleri yapraklı, yüksek kesimleri de iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlarla kaplıdır. Dalaman Ovası, Muğla ilinin en verimli ovasıdır. İlçe topraklarını Dalaman Çayı sulamakta olup, Akdeniz ve Ege Bölgeleri geçiş noktasında bulunmaktadır. Dirmil yakınlarındaki Kocaş dağından doğan, Dalaman çayı Marmaris ve Fethiye arasında yer alır. Toplam uzunluğu 229 km.dir. Batı Toroslar’ın Göktepe ve Yaylacık dağlarından inen kolların birleşmesiyle büyüyen çay, dar ve derin bir vadi içinde akarak, Ortaca’nın 8 km. güneyinden denize dökülür.Deniz seviyesinden yüksekliği 15 m.dir. Yüzölçümü 61.694 hektar olan ilçenin 2000 Yılı Genel Nüfus sayım sonuçlarına göre; toplam nüfusu 28.148’dir.

İlçenin iklimi tipik Akdeniz iklimi olup, Subtropikal iklimi olarak tanımlanabilir. Bu iklim karakteristiğine uygun olarak, yörede kışları ılık ve yağışlı, yazları ise kurak ve sıcaktır. Yıllık ortalama yağış miktarı 1044.5 mm.dir.

İlçenin ekonomisi turizm, nakliyecilik, tarım, kağıt sanayiine dayalıdır. Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler buğday, ayçiçeği, fiğ, yonca, pamuk, mısırdır. Bunların yanı sıra narenciye üretilmekte olup, nar, incir, avokado üretilir. Hayvancılıkta damızlık inek yetiştirilir. Buna bağlı süt üretimi yapılmaktadır. İlçede bulunan kuruluşların başında 1982’de işletmeye açılan Dalaman Havaalanı, TİGEM ve Kağıt Fabrikası ve devlet Üretme Çiftliği gelmektedir. Özellikle Kağıt Fabrikası mamullerinin ve yörenin tarımsal ürünlerini yurdun dört bir yanına taşıyan canlı bir ulaştırma sektörü vardır.

Muğla’nın turistik yörelerine havaalanı vasıtası ile turist girişlerini dolayısı ile ilçenin ekonomisini etkilemektedir. Dalaman Havalimanı artan yolcu trafiğini karşılamak amacı ile yeni tesisler yapılmıştır. Göcek koyları olarak bilinen Dalaman ilçe sınırları içerisinde kalan koylar yat turizmi için çok elverişlidir.

Kurşunlu, Akbükü, Göbün, Boynuzbükü, ve Sarsala koyları bunların başlıcalarıdır. Ayrıca Dalaman Yat Limanı ve Deniz Otobüsü Yanaşma Yeri proje ihalesi tamamlanmış olup, yerin bir bölümü SİT, bir bölümü Özel Çevre Koruma Bölgesi içerisinde kalmaktadır.

İlçenin tarihi ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Yörede yeterli arkeoloji kazısı ve yüzey araştırması yapılmadığından bu konuda bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak Antik Karya bölgesi içerisinde olduğundan ilçe tarihinin çok eskilere dayandığı sanılmaktadır.

Daha önce Köyceğiz İlçesine bağlı olan Atakent ve Dalaman beldelerinin birleşmesiyle tek bir Belediye olan Dalaman, 1983’te ilçe konumuna getirilmiştir.

Euhippe antik kentinin  Karia bölgesinin kuzeyinde, Dalaman’ın yanı başında Alacatlı Köyü’nün (Alaca-atlı) bulunduğu yerde olduğu sanılmaktadır.

Dalaman’ın eşsiz koyları dışında, Devlet Üretme Çiftliği’ni gezilecek yerlerin başında gelir. Ayrıca Dalaman Çayı’nda rafting, turistlerin vazgeçilmez aktivitelerindendir.

Sarıgerme’den 12 km. uzaklıktaki Dalaman’a gelirseniz Devlet Üretme Çiftliği ile karşılaşacaksınız. Golf sahası gibi yemyeşil çimenler, anıtlaşmış palmiyeler, şirin bir Abbas Paşa Cami'de görülecek yerler arısındadır.

Dalaman çayında rafting
Dalaman çayı, son yılların en gözde rafting parkurları arasında. Farklı zorluk derecelerinde iki ayrı etabı bulunan Dalaman çayının üst etabı 3. zorluk derecesinde ve bu etap rafting botlarıyla geçilebiliyor. Alt bölümde kalan 2. etap ise "river-kayaking" olarak adlandırılan küçük botlarla geçiliyor ve ilk kez deneyenlere ve tavsiye ediliyor. 1 zorluk derecesindeki bu etaba, çocuklar da katılabiliyor.Baraj çalışmalarının hızla ilerlediği Dalanan çayında belki bu yıl son kez rafting ya da river kayaking yapılabilecek. Eğer ilginizi çekiyorsa acele edin.Seyahat acentalarınrın broşürlerinde Dalaman çayı rafting-river kayaking şöyle tanımlanyor:"Dalaman Çayı, Rafting-Kayaking Alt Parkuru" Demirli Köyü, Akköprü mevkiinde start alıp, yaklaşık 12 km.lik bir kurstan sonra Arpacık mevkiinde son buluyor. Rafting turu düzenleyen seyahat acentaları, grupların başlangıç noktasına transferlerini sağlıyor. Başlangıç noktasında soğuk meşrubat servisi ile karşılanan gruplara nehir ve teknik ekipmanla ilgili gerekli uyarı ve tanıtım konuşmaları yapılıyor. Akköprü’den takribi 5 km. sonra bulunan "Yemek Molası" noktasına 1 saat içerisinde ulaşılıyor. Yemek servisi açık havada veriliyor.
Yemekten sonra, parkurun yaklaşık 10. km.sine dek kürek çekiliyor ve bu zevkli yolculuğu animasyon ağırlıklı bir yüzme molası izliyor.
Sarsala Koyu
Dalaman “istasyonu”nun yapımı için kullanılan malzemelerin çoğu, Fransa’dan gemilerle gelmiş. Ve gemiler, Dalaman’a 12 km uzaklıktaki korunaklı ve sakin koy olan Sarsıla Koyu’na yanaşmışlar. Koy şimdi mavi yolculuğa çıkan tekne ve yatların uğrak yerlerinden biri. Çamlarla denizin kucaklaştığı, hiç bir yapılaşmanın olmadığı tertemiz deniz ve kumsala sahip koyun tek kusuru, karayolunun kötülüğüydü. Artık her araçla rahatlıkla gidilebiliyor. Havaalanı yolundan Kapukargın köyü üzerinden geçilerek gidilen orman yolu, Dalaman çayının kollarından Tersakan Çayının yanından ve denize bağlantılı kükürtlü bir çok gölün çevresinden geçiyor. Son derece keyifli görüntülerin eşlik ettiği yolculuk Sarsıla koyunun zirvesine ulaştığında gerçekten de sarsıcı bir panoramaya dönüşüyor.
Kalynda
Dalaman-Fethiye yolu üzerinde Dalaman’dan 2 km sonra sağda Şerefler köyü sapağını görecek ve anayoldan ayrılacaksınız. Şerefler sapaktan 1 km ileride. Kalynda antik yerleşiminin kalıntıları ise köyün okulunun 200 metre yukarısanda, tepe üzerinde çevresindedir. Kalynda bir Karia kenti. Kentten bugüne ulaşan fazla bir kalıntı yok. Hepsi hepsi birkaç duvar parçası o kadar. Tarihçi Heredot, Kalynda’dan söz ederken, kentin bir dönem Kaunos egemenliği altında kaldığını, sonra Knidos’un desteğini alarak Kaunos’a karşı ayaklandığını, Kaunos kuşatması başlayınca da bu defa Rodos’tan yardım istediğini anlatır. Kalynda’lılar sikke de basmışlar. Sikke üzerinde Zeus başı ile şimşek tutan kanatları açık kartal kabartması yer alır.
Kapıdağ yarımadasında antik yerleşimler
Krya, Lissai ve Lydai antik yerleşimlerini içine alan bir tura ne dersiniz. Hiç birinde kazı yapılmamış bu kentlerin. Kalıntılar da dağınık ama yine de keyifli bir gezi olacağına kuşku yok.
Krya kimi tarihçilere göre karya, kimilerine göre Lykia kenti. Taşyaka’daki kaya mezarları buranın Lykia kenti olduğunun bir işareti Krya’nın güneybatısında, Kargın gölünün güneyinde Lissa kalıntıları, Fethiye körgezinin batı ucunda Lydai kent kalıntıları çıkacak önünüze. Bizans döneminde önem kazandığı sanılan Lydai’de bu döneme ait kalıntılar göreceksiniz.
Hippokome
Dalaman’a 30 km uzaklıkta, Çöğmen köyü İt Asarı mevkiinde bir tepeye kurulmuş Hippokome yerleşimi kalıntıları meraklısına ilgi çekici gelebilir. At Şehri anlamına gelen Hippokome’de şehrin güneyodoğusundaki kayalıklarda 6 kaya mezarı göze çarpar. Şehrin güneybatı bölümlerindeki kayalıklarda ise tıpkı Fethiye Telmessos’dakine benzer kaya mezarları, bugün Kepezbaşı denilen bölgede ise Roma ve Bizans dönemine tarihlenen bina kalıntıları vardır. Sarıgerme ya da Dalaman’da konaklayıp da gezip görmeye daha çok zaman ayıracaklara başka öneriler de var.
Gökdağ’da kaya mağaraları, Kayadibi’nde Likya kaya mezarları, Bozbel’de Oktapolis antik kenti, Gürleyik’te Hisar, Ilıca ve Çal deresi, Gürköy’de Demirci Çarşısı ve Dalaman sınırları içinde kalan, Dalaman Çayı üzerindeki tarihi Akköprü...